منطقهای که لواشک غوره شاهون در آن متولد شد، یکی از بزرگترین نواحی کشت انگور دیم (Dryland Vineyards) در ایران است؛ با بیش از ۱۸۰۰۰ هکتار تاکستان. سالهاست باغداران این منطقه با چالشهای بزرگی روبهرو بودهاند: نبود صنایع تبدیلی (Lack of Processing Industry) برای فرآوری غوره و انگور، فساد سریع غوره (Verjuice Spoilage) و حضور دلالان (Middlemen) که سود اصلی محصول را به جیب میبرند.



دکتر مجید اکبری (Dr. Majid Akbari) با مشاهده این مشکلات، مسیر پژوهش و اختراع را انتخاب کرد. هدفش، تولید فرآوردهای تجاری بود که هم باغداران را نجات دهد، هم مصرفکنندگان را به سمت محصولی سالم و بومی هدایت کند. نتیجه این تلاشها، اختراع لواشک غوره شاهون (Shahoon Sour Grape Fruit Leather) است که برای اولین بار در دنیا ثبت شد.

در شهریورماه ۱۴۰۰، پس از بیش از ۱۰۴ آزمایش علمی (104 Scientific Experiments)، فرمولاسیون اختصاصی لواشک غوره شاهون در دانشگاه آزاد یاسوج فرموله و بهعنوان پایاننامه کارشناسی ارشد دفاع شد.

ویژگی مهم این اختراع در آن است که برخلاف دیگر لواشکهای موجود در بازار که عموماً از میوههای لهیده و درجه ۴ یا ۵ (Low-grade Fruits) مانند آلو، زردآلو یا انار تولید میشوند، این محصول از غوره تازه (Fresh Verjuice Grapes) تهیه میگردد. همین موضوع باعث میشود محصولی با طعم اصیل و خاص، ارزش غذایی بالا (Nutritional Value) و ماندگاری طولانی (Shelf Life) به دست آید.

غوره یا انگور نارس (Unripe Grapes / Verjuice) یکی از قدیمیترین میوههایی است که در ایران مورد استفاده غذایی و دارویی قرار گرفته است. این میوه به دلیل برداشت در مراحل اولیه رشد، دارای ترکیبات خاصی است که آن را از انگور رسیده متمایز میکند:

سرشار از ویتامین C (Rich in Vitamin C) که به تقویت سیستم ایمنی (Immune System Booster) کمک میکند.
حاوی ترکیبات فنولی (Phenolic Compounds) و فلاونوئیدها (Flavonoids) که نقش آنتیاکسیدانی (Antioxidant Properties) دارند.
منبع غنی از پتاسیم (Potassium) و کلسیم (Calcium) برای سلامت استخوانها (Bone Health).
میزان قند پایینتر نسبت به انگور رسیده (Lower Sugar Content) که آن را برای رژیمهای کمکالری (Low-calorie Diets) مناسب میسازد.
از گذشته تا امروز غوره در طب سنتی و مدرن بهعنوان یک میوه درمانی مطرح بوده است. تحقیقات علمی نیز این خواص را تأیید میکنند:
تنظیم فشار خون (Blood Pressure Regulation)
به دلیل وجود پتاسیم و ترکیبات اسیدی (Organic Acids)، مصرف غوره باعث کاهش فشار خون و جلوگیری از بیماریهای قلبی (Heart Diseases) میشود.
خاصیت ضدعفونیکنندگی (Antiseptic Effect)
اسیدیته بالای غوره (High Acidity) موجب از بین رفتن بسیاری از میکروبها و باکتریهای مضر در دستگاه گوارش میگردد.
کمک به هضم غذا (Digestive Aid)
ترکیبات اسیدی غوره باعث تحریک ترشح آنزیمهای گوارشی (Digestive Enzymes) شده و به هضم بهتر غذا کمک میکند.
ضدسرطان (Anti-cancer Potential)
پژوهشهای دانشگاهی نشان دادهاند که ترکیبات پلیفنولی غوره دارای خاصیت ضدجهشی (Anti-mutagenic) و ضدسرطانی (Anti-cancer) هستند.
کمک به لاغری و کاهش چربی خون (Weight Loss & Cholesterol Reduction)
به دلیل قند پایین و اسیدیته بالا، غوره میتواند به کاهش تریگلیسیرید (Triglyceride) و کلسترول بد خون (LDL) کمک کند.

آبغوره (Verjuice Juice) که از فشردن غوره تازه بهدست میآید، یکی از پرمصرفترین چاشنیهای ایرانی است.

چاشنی سالم (Healthy Condiment): جایگزین طبیعی سرکههای صنعتی (Natural Alternative to Vinegar).
کاهش التهابات (Anti-inflammatory): به دلیل ترکیبات آنتیاکسیدانی.
افزایش اشتها (Appetite Stimulant): در طب سنتی برای بهبود اشتها توصیه شده است.
تردکننده طبیعی گوشت (Natural Meat Tenderizer): بر اساس تحقیقات، آبغوره میتواند جایگزین مواد شیمیایی در صنعت گوشت شود.

غوره: قند کم، اسیدیته بالا، خاصیت دارویی.
انگور رسیده: قند بالا، شیرین و انرژیزا.
غوره: مناسب برای محصولات فرآوریشده (Processed Foods like Fruit Leather).
انگور رسیده: بیشتر برای مصرف تازه یا تولید کشمش و شیره انگور.
استفاده بهعنوان چاشنی در خورشتها (Condiment in Stews).
افزودن به سالادها (Salad Dressing).

تهیه لواشک (Fruit Leather Production).
تولید سس غوره (Verjuice Sauce) بهعنوان چاشنی نوین.

استفاده در صنعت گوشت بهعنوان نرمکننده (Meat Tenderizer).

غوره و آبغوره تنها یک محصول کشاورزی ساده نیستند، بلکه ترکیبی از ارزش غذایی، خواص دارویی و کاربردهای صنعتی و غذایی هستند. همین ویژگیها باعث شد تا ایده تولید لواشک غوره (Sour Grape Fruit Leather) شکل بگیرد؛ محصولی که هم سلامت جامعه را ارتقا میدهد و هم اقتصاد کشاورزی منطقه را متحول میسازد.
تولید لواشک (Fruit Leather Production) یکی از روشهای قدیمی نگهداری میوههاست، اما نکته مهم در لواشک غوره شاهون (Shahoon Verjuice Fruit Leather) این است که برای اولین بار در دنیا از غوره تازه (Fresh Verjuice Grapes) استفاده میشود، نه از میوههای لهیده یا ضایعاتی.

این رویکرد باعث میشود محصولی سالم، باکیفیت و دارای ارزش غذایی بالا (High Nutritional Value) تولید شود که هم به سلامت جامعه کمک میکند و هم برای باغداران منطقه سودآوری دارد.


غورهها در شرایط بهداشتی شسته میشوند تا هرگونه آلودگی سطحی از بین برود.
این مرحله به افزایش ماندگاری محصول (Shelf Life) کمک میکند.
غورهها خرد شده و آب آنها گرفته میشود.

ترکیب پالپ و عصاره (Pulp & Juice) اساس تولید لواشک است.

با تبخیر بخشی از آب، غلظت عصاره افزایش مییابد.
این مرحله باعث تثبیت طعم ترش (Sour Flavor Stabilization) و بهبود بافت (Texture Improvement) میشود.

عصاره غلیظشده در شرایط کنترلشده حرارتی پخته میشود.
یکنواختی بافت (Homogeneous Texture) تضمین میگردد.

یکی از حساسترین مراحل تولید است.
با تنظیم دما و زمان، رطوبت کاهش یافته و محصول به شکل لواشک درمیآید.
آزمایش واتراکتیویتی (Water Activity Test) در پایاننامه نشان داد که لواشک غوره ماندگاری بالایی بدون نیاز به نگهدارنده دارد.
لواشکها در بستهبندیهای بهداشتی و قابل بازیافت عرضه میشوند.
این بستهبندی از اکسیداسیون و فساد محصول جلوگیری میکند.

استفاده از غوره تازه (Not Waste Fruits).

عدم استفاده از مواد نگهدارنده (No Preservatives).

تولید در درجات ترشی مختلف (Extra Sour, Sour, Mild).

فرآوری تحت شرایط بهداشتی و کنترل علمی (Scientific & Hygienic Processing).
پایداری طعم و بافت با کمک آزمایشهای علمی پایاننامه (Taste & Texture Stability).
در پایاننامه دکتر مجید اکبری، برای هر مرحله از فرآوری آزمایشهای دقیق انجام شد، از جمله:
ویسکوزیته (Viscosity Test): بررسی غلظت مناسب برای خشککردن یکنواخت.
pH Measurement: تعیین میزان اسیدیته برای ماندگاری و سلامت محصول.

Color Evaluation: حفظ رنگ طبیعی غوره بدون تغییر به قهوهای.

Texture Analysis: بررسی میزان نرمی و انعطافپذیری لواشک.

Microbial Evaluation: اطمینان از عدم رشد کپک یا باکتری در محصول نهایی.

نتایج این تستها نشان داد که لواشک غوره شاهون از نظر کیفی بالاتر از لواشکهای سنتی و صنعتی موجود در بازار است.
فرآوری لواشک غوره شاهون نهتنها یک تکنیک تولید ساده نیست، بلکه حاصل ترکیب دانش علمی (Scientific Knowledge)، نوآوری (Innovation) و عشق به محصولات بومی (Local Passion) است.

این فرآیند باعث شده محصولی تولید شود که هم سالم، هم خوشطعم و هم ماندگار باشد و بتواند بهعنوان الگویی در صنایع تبدیلی کشاورزی ایران مطرح گردد.
لواشک غوره شاهون یکی از فرآوردههای ارگانیک و طبیعی انگور است که با رعایت استانداردهای بهداشتی و آزمایشهای علمی توسط دکتر مجید اکبری تولید شد. در این مقاله، تمامی آزمونها و آزمایشات علمی انجام شده بر روی نمونههای لواشک شامل اندازهگیری اسیدیته، بریکس، بافت، رنگ، ویتامین C، فنول کل، درصد ماده خشک و آزمونهای میکروبی به طور کامل بررسی شده است.
قبل از هر عملی، ظروف و تجهیزات با شستشو و اتوکلاو استریل شده و زیر هود قرار داده شدند.

له کردن و هستهگیری غوره: غورهها با همزن دستی له شده و هستهگیری شدند. ۷۵۰ گرم (۷۵۰ میلیلیتر) در بالن ریخته شد تا حجم آن به ۱۵۰ میلیلیتر کاهش یابد.

اضافه کردن نمک: ۴ درصد نمک نسبت به حجم ثانویه به نمونه اضافه و مخلوط شد.
آمادهسازی میوه میکس: میوه مورد نظرشست و شو و آماده سپس با همزن دستی چرخ شد تا بافت یکدست بدست آید.
ترکیب نمونهها: مقدار مشخصی از میوه میکس پخته شده به غوره تغلیظ شده اضافه شد و بافت یکنواخت شد. نمونهها وزن شده و در پلیتها ریخته و در یخچال نگهداری شدند.
اندازهگیری اسیدیته یکی از آزمونهای اساسی کیفیت لواشک است که میزان اسیدهای طبیعی موجود در محصول را تعیین میکند. این روش به ویژه برای ارزیابی تازگی و طعم محصول اهمیت دارد.
هیدروکسید سدیم (NaOH)
آب مقطر
بالن ژوزه ۵۰۰ میلیلیتری
همزن مغناطیسی و هیتر
الکترود pH متر
بورت و لولههای آزمایش
تهیه محلول تیتراسیون NaOH 0.1٪:
۲ گرم هیدروکسید سدیم را در آب مقطر حل کرده و در بالن ژوزه ۵۰۰ میلیلیتری تا حجم ۵۰۰ میلیلیتر کامل میکنیم.
رقیقسازی محلول:
۵۰ میلیلیتر از محلول ۰.۱٪ برداشته و با آب مقطر تا حجم ۴۵۰ میلیلیتر رسانده تا محلول ۰.۰۱٪ NaOH بدست آید.

آمادهسازی نمونه:
۴ گرم از نمونه لواشک را وزن کرده و به آن سه برابر وزن نمونه آب مقطر اضافه میکنیم.
نمونه را روی هیتر با همزن مغناطیسی قرار داده تا گرم شود.

تیتر کردن نمونه:
الکترود pH متر را در محلول قرار داده و محلول را با NaOH 0.01 نرمال تا رسیدن به pH = 8 تیتر میکنیم.

اسیدیته قابل سنجش با استفاده از فرمول زیر بر اساس اسید مالیک تعیین میشود:
m1×v1=m2×V2m_1 \times v_1 = m_2 \times V_2m1×v1=m2×V2
m1m_1m1 = مقدار نمونه اولیه (گرم)
v1v_1v1 = نرمالیته محلول NaOH
V2V_2V2 = حجم محلول مصرفی برای تیتر (میلیلیتر)
m2m_2m2 = اسیدیته قابل سنجش (گرم اسید در ۱۰۰ گرم نمونه)
سپس مقدار m₂ با فاکتور تبدیل اسید مالیک ۶۷.۰۴ ضرب میشود:
Acidity=m2×67.04\text{Acidity} = m_2 \times 67.04Acidity=m2×67.04
تمامی ظروف و تجهیزات قبل از استفاده باید استریل و شسته شده باشند.
تیتر کردن با دقت انجام شود تا pH 8 دقیق ثبت شود.
این آزمون کمک میکند تا کیفیت طعم و ماندگاری لواشک مشخص شود
اسیدیته قابل سنجش بر اساس اسید مالیک با فاکتور ۶۷.۰۴ محاسبه شد.

نمونهها با نسبت ۱:۱۰ با آب مخلوط و گرم شدند.
دو قطره از محلول روی رفراکتومتر قرار گرفت و درصد مواد جامد محلول (Brix) اندازهگیری شد.
آزمون بافت سنجی یکی از آزمونهای مهم کیفیت لواشک و فرآوردههای میوهای است که سفتی، نرمی و یکنواختی بافت محصول را به صورت علمی مشخص میکند. این روش با استفاده از دستگاه Texture Analyzer انجام میشود.

نمونههای لواشک و غوره
دستگاه Texture Analyzer
پروب استوانهای متوسط
انتخاب پروب: از پروب استوانهای با قطر ۲ میلیمتر استفاده شد.
تنظیمات دستگاه:
عمق نفوذ: ۵ میلیمتر
سرعت نفوذ: ۱ میلیمتر بر ثانیه
تریگر: ۵
نوع تست: Normal (سوراخ کردن – puncture test)
اجرای آزمون: پروب به صورت تک محوری وارد نمونه شد تا بار لازم برای نفوذ ثبت شود.

اندازهگیری: بار به کار رفته برای نفوذ به عنوان معیار سفتی و نرمی بافت گزارش شد.
این آزمون کمک میکند تا کیفیت بافت لواشک به صورت علمی و قابل مقایسه بررسی شود.
نتایج برای کنترل تولید، بهبود فرمولاسیون و استانداردسازی محصول بسیار مفید هستند.
ارزیابی رنگ یکی از آزمونهای کلیدی کیفیت لواشک و فرآوردههای میوهای است که نشاندهنده ظاهر و جذابیت محصول برای مصرفکننده میباشد. رنگ مناسب علاوه بر تأثیر بر جذابیت بصری، میتواند نشاندهنده تازگی و کیفیت محصول نیز باشد.

نمونههای غوره
دوربین عکاسی Canon
جعبه استاندارد رنگسنجی
نرمافزار فتوشاپ برای تحلیل رنگ
عکسبرداری: نمونهها در جعبه مخصوص رنگسنجی با دوربین Canon عکسبرداری شدند.

کالیبراسیون رنگ: قبل از اندازهگیری، از یک سطح سفید استاندارد برای کالیبره کردن استفاده شد.

تعیین پارامترهای رنگ: با استفاده از نرمافزار فتوشاپ، مقادیر رنگ بر اساس مدل Lab تعیین شدند:
L*: روشنایی (۰ = سیاه مطلق، ۱۰۰ = سفید مطلق)
a*: سبزی تا قرمزی (-۶۰ سبز، +۶۰ قرمز)
b*: آبی تا زرد (-۶۰ آبی، +۶۰ زرد)
محاسبه اختلاف رنگ: اختلاف کل رنگ با فرمول زیر محاسبه شد:
ΔE=(ΔL)2+(Δa)2+(Δb)2\Delta E = \sqrt{(\Delta L)^2 + (\Delta a)^2 + (\Delta b)^2}ΔE=(ΔL)2+(Δa)2+(Δb)2
همچنین نسبت a/ba/ba/b برای تحلیل دقیقتر رنگ تعیین شد.
این آزمون کمک میکند تا تغییرات رنگ ناشی از فرایند تولید یا نگهداری به دقت بررسی شود.

پارامترهای Lab استاندارد، امکان مقایسه علمی بین نمونهها را فراهم میکند.
آزمونهای حسی یکی از مهمترین روشهای ارزیابی کیفیت لواشک و فرآوردههای میوهای است که تجربه مصرفکننده را در نظر میگیرد. این آزمونها شامل طعم، بافت، رنگ، بو و پذیرش کلی محصول میشوند.

نمونههای لواشک و غوره
اتاقک استاندارد ارزیابی حسی
کدگذاری تصادفی نمونهها
انتخاب پنلیستها: گروه ۱۰ نفره به عنوان پنلیست نیمه حرفهای انتخاب شدند.

کدگذاری نمونهها: نمونهها با کدهای مختلف به صورت تصادفی به پنلیستها ارائه شد.


ارزیابی نمونهها: پنلیستها بر اساس آزمون هدونیک ۵ نقطهای نمونهها را ارزیابی کردند:
۵ = عالی
۰ = ضعیف
پارامترهای ارزیابی: طعم، بافت، رنگ و بو بررسی شدند و عیوب احتمالی گزارش شد.
این آزمون کمک میکند تا تجربه مصرفکننده و پذیرش محصول به صورت علمی و قابل استناد بررسی شود.
نتایج آزمونهای حسی برای بهبود فرمولاسیون، طراحی محصول و بازاریابی بسیار کاربردی هستند.
آزمون میکروبی یکی از مهمترین روشهای کنترل کیفیت لواشک و فرآوردههای میوهای است که میزان میکروارگانیسمها، کپک و مخمرها را در محصول مشخص میکند. این آزمون نقش مهمی در تضمین ایمنی و ماندگاری محصول دارد.

محیط کشت پلیت کانت آگار (PCA) برای شمارش کلی میکروارگانیسمها
محیط کشت YGC برای کپک و مخمر
قرص رینگر و آب مقطر برای محلول نمکی
لولههای آزمایش و سمپلر
استومایکر
اتوکلاو و هود
انکوباتور
استریل کردن وسایل: تمامی ظروف و تجهیزات توسط اتوکلاو استریل شده و به زیر هود منتقل شدند.


تهیه محلول نمکی: یک قرص رینگر در ۱۰۰۰ میلیلیتر آب مقطر حل شد.

آمادهسازی محیط کشت: محیطها باید یک روز قبل از آزمایش آماده شوند.


رقیقسازی نمونه:
۱۰ گرم یا میلیلیتر از نمونه در ۹۰ میلیلیتر محلول نمکی ریخته و با استومایکر هموژن شد (رقیقسازی ۱۰⁻¹).

از لوله اول ۱ میلیلیتر برداشته و به ۹ میلیلیتر محلول نمکی در لوله دوم اضافه شد (رقیقسازی ۱۰⁻²).
این کار تا رقتهای مورد نظر ادامه یافت.
کشت نمونهها:
از هر رقت ۱ میلیلیتر با سمپلر برداشته و به صورت پورپلیت کف پلیت ریخته شد.
پلیتها به شکل عدد ۸ حرکت داده شده تا محیط بسته شود.
۱۵ تا ۲۰ دقیقه نمونهها ثابت ماندند تا محیط بسته شود.
انکوباسیون:

پلیت PCA: دمای ۳۵ درجه سانتیگراد به مدت ۴۸ ساعت
پلیت YGC: دمای ۲۵ درجه سانتیگراد به مدت ۷۲ ساعت
قبل از انکوباسیون، روی درب پلیتها رقیق و نوع محیط کشت نوشته شد.
محیط کشت: میزان محیط کشت در پلیتها حدود ۲۰ گرم بود.
گزارش نتایج: تعداد کل میکروارگانیسمها بر حسب Log cfu/g گزارش شد.
این آزمون ضمانتکننده ایمنی و کیفیت محصول است و به تولیدکنندگان کمک میکند تا محصول سالم و استاندارد عرضه کنند.
رعایت استریل بودن وسایل و دقت در رقیقسازی برای نتایج دقیق بسیار ضروری است.
آزمون pH یکی از آزمونهای کلیدی کنترل کیفیت لواشک و فرآوردههای میوهای است که میزان اسیدیته و قابلیت نگهداری محصول را نشان میدهد. pH مناسب نشاندهنده تعادل بین طعم، تازگی و ایمنی محصول است.
نمونههای لواشک و غوره
آب مقطر
الکترود pH متر
بشر و همزن
آمادهسازی نمونه: مقداری از نمونه را وزن کرده و به نسبت ۱:۱ آب مقطر به نمونه اضافه میکنیم.
همزدن نمونه: نمونه با همزن مغناطیسی به خوبی مخلوط میشود تا محلول یکنواخت ایجاد شود.

اندازهگیری pH:
الکترود pH متر در بشر حاوی نمونه قرار داده میشود.

pH نمونه خوانده و ثبت میشود.

گزارش نتایج: مقادیر pH برای ارزیابی اسیدیته و کیفیت محصول استفاده میشوند.
دقت در مخلوط کردن نمونه و کالیبراسیون الکترود برای نتایج دقیق ضروری است.
pH پایینتر نشاندهنده محصول اسیدیتر و با احتمال نگهداری بالاتر است، در حالی که pH بالاتر میتواند نشاندهنده کاهش اسیدیته و افزایش حساسیت به فساد میکروبی باشد.
آزمون ویتامین C یکی از آزمونهای مهم کیفیت لواشک و فرآوردههای میوهای است که میزان ویتامین C طبیعی موجود در محصول را مشخص میکند. این ویتامین نقش حیاتی در سلامت مصرفکننده و ارزش تغذیهای محصول دارد.
نمونههای لواشک و غوره
محلول اسیدی (اسید استیک و اسید سولفوریک)
قرص ویتامین C استاندارد
محلول تیتراسیون دیکلروفنل ایندوفنل (DCI)
بورت و بشر
آب مقطر و جوش شیرین
تهیه محلول اسیدی:
۴۰ میلیلیتر اسید استیک با آب مقطر به حجم ۲۰۰ میلیلیتر رسانده شد.
سپس ۸ میلیلیتر اسید سولفوریک به آن اضافه شد.
با اضافه کردن آب مقطر حجم کل به ۱۰۰۰ میلیلیتر رسید.

تهیه محلول استاندارد (شاهد):
یک عدد قرص ویتامین C ۲۵۰ میلیگرم پودر شده و به بشر حاوی محلول اسیدی اضافه شد.

آمادهسازی نمونه:
مقدار مشخصی از نمونه در بشر ریخته و حجم مشخصی از محلول اسیدی به آن اضافه شد.
تهیه محلول تیتراسیون:
۵۰ میلیگرم دیکلروفنل ایندوفنل در ۵۰ میلیلیتر آب حل شد.
سپس ۴۲ میلیگرم جوش شیرین به آن اضافه شد و حجم کل با آب مقطر به ۲۰۰ میلیلیتر رسید.
تیتر کردن نمونه:
محلول نمونه با محلول دیکلروفنل ایندوفنل تا ظهور رنگ صورتی کمرنگ تیتر شد.
حجم مصرفی بورت یادداشت شد و در فرمول محاسبه شد:
که در آن:
VVV = حجم شناساگر (DCI) مصرف شده بر حسب میلیلیتر
TTT = اکوی والان شناساگر
WWW = وزن نمونه به گرم
دقت در تیتر کردن و ثبت حجم بورت برای محاسبه دقیق ویتامین C ضروری است.
این آزمون کمک میکند تا میزان ارزش تغذیهای و کیفیت محصول به صورت علمی مشخص شود.
آزمون فنول کل یکی از آزمونهای مهم کیفیت لواشک و فرآوردههای میوهای است که میزان ترکیبات فنولی و آنتیاکسیدانهای موجود در محصول را مشخص میکند. این ترکیبات نقش مهمی در خواص ضد اکسیدانی و ارزش تغذیهای محصول دارند.
نمونههای لواشک و غوره
متانول برای تهیه نمونه (رقیقسازی 1:10)
واکنشگر فولین سیوکالتو
محلول کربنات سدیم (۷۵ گرم بر لیتر)
اسپکتروفتومتر (طول موج ۷۶۵ نانومتر)
استاندارد گالیک اسید (۱ تا ۱۰۰ میکروگرم بر میلیلیتر)
تهیه نمونه: ۲۰۰ میکرولیتر از نمونه رقیق شده در متانول به نسبت 1:10 برداشته شد.
اضافه کردن واکنشگر: ۱ میلیلیتر واکنشگر فولین سیوکالتو که با نسبت 1:10 با آب مقطر رقیق شده بود، به نمونه اضافه شد.
تثبیت واکنش: پس از گذشت ۴ دقیقه، ۸۰۰ میکرولیتر محلول کربنات سدیم به نمونه اضافه شد.
انتظار: محلول حاصل به مدت ۲ ساعت در دمای اتاق قرار گرفت تا واکنش کامل شود.
اندازهگیری جذب نوری: میزان جذب نمونه در طول موج ۷۶۵ نانومتر با اسپکتروفتومتر خوانده شد.
تهیه منحنی استاندارد: از گالیک اسید با غلظت ۱ تا ۱۰۰ میکروگرم بر میلیلیتر برای رسم منحنی استاندارد استفاده شد.
محاسبه فنول کل: میزان کل فنول بر اساس رابطه زیر محاسبه شد:
CCC = محتوای فنول کل بر اساس اسید گالیک (میلیگرم بر گرم)
C1C_1C1 = غلظت معادل اسید گالیک (میلیگرم بر میلیلیتر)
VVV = حجم مصرفی (میلیلیتر)
MMM = وزن نمونه (گرم)
دقت در رقیقسازی نمونه و زمان واکنش برای نتایج دقیق بسیار اهمیت دارد.
این آزمون کمک میکند تا میزان آنتیاکسیدانها و خواص تغذیهای محصول به صورت علمی مشخص شود.
آزمون درصد ماده خشک یکی از مهمترین شاخصهای کیفیت لواشک و فرآوردههای میوهای است که نشاندهنده میزان رطوبت و تراکم محصول میباشد. درصد ماده خشک بالاتر معمولاً به ماندگاری بیشتر و کیفیت بالاتر محصول اشاره دارد.
نمونههای لواشک و غوره
پلیت
ترازوی دقیق
خشککن
وزن کردن نمونه: مقدار ۴ گرم از نمونه برداشته شد و درون پلیت ریخته شد.

توزیع نمونه: ضخامت نمونه در پلیت باید هرچه نازکتر و یکنواختتر باشد تا خشک شدن کامل صورت گیرد.
خشک کردن نمونه: نمونهها در پلیت قرار گرفته و تا خشک شدن کامل منتظر ماندند.

وزنکردن مجدد: پس از خشک شدن، نمونه وزن شد تا میزان ماده خشک تعیین شود.

تکرار آزمون: این فرآیند سه مرتبه برای هر نمونه تکرار شد تا دقت اندازهگیری افزایش یابد.
ضخامت یکنواخت نمونه برای خشک شدن کامل و نتایج دقیق ضروری است.
این آزمون به تولیدکنندگان کمک میکند تا میزان رطوبت محصول و ماندگاری احتمالی آن را ارزیابی کنند.
اندازهگیری بریکس (Brix) یکی از مهمترین آزمونهای کیفیت لواشک است که میزان مواد جامد محلول و قند طبیعی موجود در محصول را نشان میدهد. این پارامتر نقش مهمی در طعم، شیرینی و ماندگاری لواشک دارد.
نمونه غوره تازه
آب مقطر
هیتر و همزن مغناطیسی
قطرهچکان
دستگاه رفراکتومتر
وزنکردن نمونه: ۲ گرم از نمونه غوره وزن و برداشت شد.
اضافه کردن آب: به نمونه ۱۰ برابر وزن نمونه آب مقطر اضافه شد.
گرم کردن نمونه: محلول روی هیتر با همزن مغناطیسی قرار گرفت تا گرم شود.
برداشتن نمونه برای اندازهگیری: پس از سرد شدن محلول، دو قطره از آن با قطرهچکان برداشته شد.

اندازهگیری بریکس: قطرهها روی دستگاه رفراکتومتر قرار گرفت و درصد مواد جامد محلول (% Brix) اندازهگیری شد.

نمونه باید پس از گرم شدن سرد شود تا اندازهگیری دقیق بریکس امکانپذیر باشد.

دقت در استفاده از رفراکتومتر تضمینکننده صحت نتایج است.

این آزمون کمک میکند تا میزان شیرینی طبیعی و کیفیت محصول به صورت علمی مشخص شود.
آنالیز آماری یکی از مراحل کلیدی در تحقیقات علمی و کنترل کیفیت محصولات غذایی است که به تفسیر دقیق دادهها و مقایسه نتایج کمک میکند. در این مطالعه، تمام دادههای حاصل از آزمونهای لواشک غوره با دقت بالا مورد بررسی قرار گرفتند.
طرح تحقیق: این مطالعه از طرح کاملاً تصادفی استفاده کرده و تمام آزمایشها در سه تکرار مستقل انجام شد.
تجزیه و تحلیل دادهها: دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
روش آماری: از تحلیل واریانس (ANOVA) در سطح معنیداری ۰٫۰۵ استفاده شد تا تفاوت میان نمونهها بررسی شود.
آزمونهای چند دامنهای: پس از انجام ANOVA، میانگینهای نمونهها با استفاده از آزمون دانکن (Duncan’s Multiple Range Test) در سطح ۰٫۰۵ مقایسه شدند.
رسم نمودارها: جهت نمایش بصری نتایج و مقایسه نمونهها، نمودارها با نرمافزار Excel رسم شدند.
تعیین معنیداری تفاوتها بین نمونهها
کمک به تصمیمگیری علمی در فرآوری و تولید محصول
ارائه دادههای دقیق برای مقالات علمی، بلاگهای تخصصی و گزارشهای کنترل کیفیت
Shahoon fruit leather یا همان لواشک شاهون، نه تنها به دلیل طعم بینظیر و رنگ جذاب محبوب است، بلکه از نظر ارزش غذایی و کیفیت نیز بسیار مورد توجه است. در این مقاله، تمام مراحل آزمونهای فیزیکی، شیمیایی، میکروبی و حسی که برای بررسی بهترین ترکیب غوره و میوه میکس انجام شد، توضیح داده شده است.
برای سنجش اسیدیته لواشک شاهون:
محلول ۰٫۱٪ NaOH به عنوان تیتراسیون آماده شد.
۴ گرم نمونه با ۳ برابر وزن خود آب مخلوط شد و با مگنت روی هیتر گرم شد.
الکترود pH متر در محلول قرار گرفت و با محلول NaOH تیتر شد تا pH برابر ۸ شود.
اسیدیته بر اساس فرمول زیر محاسبه شد:
که m2×67.04m_2 \times 67.04m2×67.04 میزان اسید مالیک نمونه را نشان میدهد.
۲ گرم نمونه برداشته شد و ۱۰ برابر وزن آن آب اضافه شد.
محلول با مگنت گرم شد و پس از سرد شدن، با رفراکتومتر، میزان قند و مواد محلول (Brix) اندازهگیری شد.
برای بررسی سفتی و بافت لواشک از دستگاه Texture Analyzer استفاده شد.
آزمون نفوذ تکمحوری یا puncture test با پروب استوانهای قطر ۲ میلیمتر و عمق نفوذ ۵ میلیمتر انجام شد.
بار اعمال شده معیاری برای سفتی بافت گزارش شد.
نمونهها با دوربین Canon در جعبه رنگسنجی عکسبرداری شدند.
پارامترهای L, a, b*** با نرمافزار فتوشاپ محاسبه شدند:
L*: روشنایی رنگ (۰=سیاه، ۱۰۰=سفید)
a*: سبزی تا قرمزی (-۶۰ تا +۶۰)
b*: آبی تا زرد (-۶۰ تا +۶۰)
اختلاف رنگ کل با فرمول ΔE=Δa2+Δb2+ΔL2\Delta E = \sqrt{\Delta a^2 + \Delta b^2 + \Delta L^2}ΔE=Δa2+Δb2+ΔL2 محاسبه شد.
گروهی ۱۰ نفره (پنلیست نیمه حرفهای) نمونهها را از نظر طعم، بافت، رنگ و پذیرش کلی بررسی کردند.
از آزمون هدونیک ۵ نقطهای استفاده شد (۰=ضعیف، ۵=عالی).
پنلیستها نمونهها را با کدگذاری تصادفی ارزیابی کردند.
محیطهای کشت استفاده شده: PCA برای شمارش کلی و YGC برای کپک و مخمر.
نمونهها رقیق شدند و بر روی پلیت قرار گرفتند و به مدت ۴۸ تا ۷۲ ساعت در انکوباتور نگهداری شدند.
نتایج بر حسب Log cfu/g گزارش شد.
نسبت ۱:۱ آب مقطر به نمونه اضافه شد و با pH متر اسیدیته ثبت شد.
محلول اسیدی با اسید استیک و اسید سولفوریک آماده شد.
نمونهها با محلول دیکلروفنل ایندوفنل تیتر شدند و مقدار ویتامین C بر حسب میلیگرم اسید آسکوربیک در ۱۰۰ گرم نمونه محاسبه شد.
برای تعیین میزان فنول کل از واکنش رنگسنجی فولین سیوکالتو استفاده شد.
نتایج بر حسب میلیگرم اسید گالیک در گرم گزارش شد.
۴ گرم نمونه روی پلیت ریخته شد و پس از خشک شدن، وزن شد.
هر نمونه سه بار تکرار شد تا دقت اندازهگیری افزایش یابد.
طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد.
دادهها با SPSS و آزمون ANOVA تحلیل شد و میانگینها با آزمون دانکن مقایسه شدند.
نمودارها با نرمافزار Excel رسم شدند.
تمامی آزمونها نشان دادند که نسبت غوره، میوه میکس و نمک نقش مهمی در:
طعم و بافت
رنگ و روشنایی
اسیدیته و pH
میزان ویتامین C و فنول کل
ماندگاری میکروبی
دارد. لواشک شاهون با ترکیب بهینه، یک میانوعده سالم، طبیعی و خوشمزه است که میتواند برای بازار داخلی و صادرات مناسب باشد.
Shahoon fruit leather یا همان لواشک شاهون، یک میانوعده سالم و محبوب است که به دلیل طعم خاص، رنگ جذاب و ویژگیهای مغذی، مورد توجه قرار گرفته است. در این تحقیق، ۱۰۱ تیمار مختلف برای تولید Shahoon verjuice fruit leather با ترکیبهای متفاوت غوره، میوه میکس و نمک بررسی شد تا اثر ترکیبات مختلف بر طعم، رنگ، بافت و ماندگاری محصول مشخص شود.
در تولید لواشک شاهون، از مواد طبیعی و مواد شیمیایی استاندارد برای آزمایش استفاده شد:
آبغوره: از شرکت شاهون شیراز.
میوه میکس: عامل ایجاد طعم ملسی متعادل.
نمک: ۰–۳٪ برای بهبود طعم و کنترل میکروبی.
سایر مواد: آب مقطر، هیدروکسید سدیم، اسید سولفوریک، اسید استیک، قرص ویتامین ث، جوش شیرین، متانول، واکنشگر فولین سیوکالتو، کربنات سدیم و اسید گالیک.
Plate count agar (PCA)
Yeast extract glucose chloramphenicol (YGC)
همه از شرکت مرک آلمان تهیه شدند.
برای تضمین کیفیت و دقت آزمایشها، از تجهیزات پیشرفته استفاده شد:
| دستگاه | مدل | کشور | کاربرد |
|---|---|---|---|
| ترازوی دیجیتال (دقت 0.0001) | GR 200 | ژاپن | میکروبی، شیمیایی |
| ترازوی دیجیتال (دقت 0.01) | CE KERN | آلمان | میکروبی، شیمیایی |
| اینکوباتور یخچالدار | Nuve FN500 | آلمان | میکروبی |
| میکرومتر دیجیتال دستی | Mitutoyo | ژاپن | میکروبی و شیمیایی |
| بافتسنج | CT3-10Kg | USA | فیزیکی |
| دستگاه سنجش رنگ هانترلب | CR300 | ژاپن | حسی |
| PH متر | Metrohm 766 | آلمان | فیزیکی |
| آون تحت خلا | Memmert | آلمان | شیمیایی |
| روتاری تحت خلا | RV-10 Control, IKA | آلمان | شیمیایی |
| Bagmixer | 220-240v | فرانسه | میکروبی |
| استومایکر | 400va | فرانسه | میکروبی |
هدف این تحقیق:
حمایت از باغداران و ارتقای ارزش افزوده محصولات.
بررسی اثر ترکیبهای مختلف غوره، میوه میکس و نمک بر ویژگیهای حسی و فیزیکی لواشک.
تولید یک میانوعده سالم و با کیفیت برای بازار داخلی و صادرات.
در این تحقیق، ۱۰۱ تیمار با نسبتهای متفاوت مواد اولیه انجام شد. نمونهای از ترکیبات مهم عبارتند از:
| تیمار | غوره (گرم) | میوه میکس (گرم) | نمک (گرم) | حجم اولیه (ml) | نتیجه |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | ۱ | ۲۰۰ | ۰ | ۲۰۰ | طعم مطلوب، رنگ روشن |
| ۵ | ۲ | ۹۵ | ۰ | ۱۴۷ | بافت مناسب، ملسی متوسط |
| ۳۳ | ۳ | ۶۰ | ۸۰ | ۲۰۰ | تعادل ترشی و ملسی، رنگ جذاب |
| ۶۱ | ۲ | ۴۰ | ۴۰ | ۲۰۰ | ماندگاری مناسب، بافت استاندارد |
نتایج نشان داد نسبت ۲–۳ گرم غوره به ۴۰–۷۰ گرم میوه میکس و ۰–۳٪ نمک بهترین ترکیب از نظر tart and sweet fruit leather و ماندگاری بود.
شستشو و آمادهسازی غوره و میوه میکس
ترکیب با نسبتهای مختلف نمک و تهیه محلول اولیه
غلیظسازی و بررسی ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و حسی
انتخاب بهترین تیمارها برای تولید محصول نهایی
این فرآیند منجر به تولید یک healthy sour snack با رنگ طبیعی، طعم متعادل و بافت استاندارد شد.
طعم منحصر به فرد: ترکیب ترشی طبیعی غوره و شیرینی ملایم میوه میکس
غنی از مواد مغذی: حفظ ویتامینها و مواد معدنی
حمایت از کشاورزان: ایجاد ارزش افزوده و اشتغالزایی
دوستدار محیط زیست: بدون نگهدارنده شیمیایی
Shahoon fruit leather نمونهای از تلفیق علم و هنر در تولید traditional Iranian snack است. با توجه به آزمایشهای متعدد، میتوان محصولی با رنگ جذاب، بافت عالی و طعم بینظیر تولید کرد. لواشک شاهون با استفاده از غوره و میوه میکس، یک میانوعده سالم، طبیعی و خوشمزه برای همه سنین است.
مواد اولیه: سایر لواشکها معمولاً از میوههای ضایعاتی (Low-grade Fruits) تهیه میشوند، اما لواشک غوره شاهون از غوره تازه (Fresh Verjuice Grapes) تولید میشود.
افزودنیها: بسیاری از لواشکهای بازار حاوی نمک، شکر یا نگهدارنده هستند، در حالی که لواشک شاهون ۱۰۰٪ طبیعی است (100% Natural).
ارزش غذایی: لواشکهای رایج ارزش غذایی پایینی دارند، اما محصول شاهون غنی از ویتامین C و آنتیاکسیدانهاست.
طعم و بافت: شاهون در سه سطح ترشی (Extra Sour, Sour, Mild) عرضه میشود، با بافتی یکنواخت و علمی.
ماندگاری و سلامت: آزمایشها نشان دادهاند که لواشک شاهون بدون مواد نگهدارنده نیز ماندگاری بالایی دارد.
تأثیر اجتماعی: این محصول به باغداران سود میرساند و از حضور دلالان جلوگیری میکند.

نمودار نشون میده:
لواشکهای رایج معمولاً از میوههای ضایعاتی، با افزودنیها و ارزش غذایی پایین ساخته میشن.
اما لواشک غوره شاهون در تمام شاخصها (مواد اولیه، ارزش غذایی، طعم و بافت، سلامت و حتی تأثیر اجتماعی) بالاترین امتیاز رو داره.
اختراع لواشک غوره شاهون (Shahoon Verjuice Fruit Leather) تنها یک نوآوری در صنایع غذایی نیست؛ بلکه تأثیرات گستردهای در حوزه اجتماعی و اقتصادی دارد.
یکی از بزرگترین مشکلات باغداران منطقه، حضور واسطهها و دلالان (Middlemen) بود که سود اصلی فروش غوره را میبردند. با تولید مستقیم فرآوردهای جدید و تجاری، این زنجیره واسطه حذف میشود و درآمد به باغدار بازمیگردد.
این محصول موجب افزایش ارزشافزوده (Value Added) برای تاکستانهای دیم (Dryland Vineyards) میشود. به جای فروش غوره خام با قیمت پایین، فرآوری آن به لواشک ارزش محصول را چندین برابر میکند.
ایجاد واحدهای فرآوری، بستهبندی و توزیع لواشک غوره باعث اشتغال مستقیم و غیرمستقیم در منطقه میشود و به کاهش بیکاری کمک میکند.
لواشک غوره شاهون بهعنوان یک محصول بومی و منحصربهفرد میتواند سهمی در رشد اقتصاد ملی ایفا کند. ایجاد صنایع تبدیلی (Agro-processing Industry) مانع خامفروشی محصولات کشاورزی شده و چرخه اقتصادی منطقه را به حرکت درمیآورد.
با توجه به خاصبودن این محصول در دنیا، ظرفیت صادراتی آن بسیار بالاست. عرضه لواشک غوره در بازارهای بینالمللی میتواند ایران را بهعنوان پیشگام نوآوری در صنایع غذایی معرفی کند.
در جامعه امروز که مصرف تنقلات ناسالم بسیار رایج است، لواشک غوره شاهون میتواند جایگزینی سالم (Healthy Alternative) برای کودکان و نوجوانان باشد.
وآوری شاهون تنها به تولید لواشک غوره (Sour Grape Fruit Leather) محدود نمیشود. آینده این برند بر پایه توسعه محصولات متنوع و ورود به بازارهای جهانی طراحی شده است.
شاهون در حال توسعه سس غوره بهعنوان یک چاشنی طبیعی و سالم است که میتواند جایگزین سسهای صنعتی و پرمواد افزودنی شود.
با تنظیم بریکس (Brix Levels) مختلف، امکان تولید انواع تمرها و فرآوردههای ترش فراهم میشود؛ از سسهای سبک گرفته تا تنقلات ماندگار صادراتی.
یکی از اهداف اصلی شاهون، تولید میانوعدههای ارگانیک و بدون مواد نگهدارنده برای کودکان است؛ جایگزینی سالم برای چیپس و پفک.
لواشک غوره شاهون یک محصول منحصربهفرد جهانی است که در هیچ کشور دیگری تولید نشده. این ویژگی، شاهون را به برند پیشگام در تنقلات سالم معرفی میکند.
| محصول (Product) | ویژگی کلیدی (Key Feature) | بازار هدف (Target Market) |
|---|---|---|
| لواشک غوره شاهون (Shahoon Verjuice Fruit Leather) | طعم اصیل، بدون مواد افزودنی، ۳ سطح ترشی | بازار داخلی و صادراتی، علاقهمندان به محصولات سالم |
| سس غوره (Verjuice Sauce) | چاشنی طبیعی برای غذاها، جایگزین سسهای صنعتی | رستورانها، خانوادهها، صادرات مواد غذایی |
| تمر غوره (Verjuice Tamar) | تنظیم بریکس در سطوح مختلف، تنوع در بافت و طعم | صنایع غذایی، بازار تنقلات سالم، صادرات |
| میانوعده سالم کودکان (Healthy Kids Snacks) | سالم، ارگانیک، بدون نگهدارنده، مناسب برای کودکان | والدین، مدارس، بازار میانوعدههای سالم |
یکی از مهمترین نقاط قوت لواشک غوره شاهون، پشتوانه علمی و پژوهشی آن است. در پایاننامه دکتر مجید اکبری و همچنین تحقیقات قبلی، دادههای ارزشمندی درباره خواص غوره (Verjuice) و فرآوردههای آن منتشر شده است. این تحقیقات، پایهای علمی برای اختراع لواشک غوره (Sour Grape Fruit Leather) فراهم کردهاند.
مطالعات نشان دادهاند که استفاده از آبغوره میتواند جایگزینی طبیعی برای تردکنندههای شیمیایی در صنعت گوشت باشد و بدون اثرات جانبی، کیفیت گوشت را بهبود دهد.
تحقیقات متعددی تأیید کردهاند که غوره و عصاره آن، دارای ترکیبات آنتیاکسیدانی و ضدسرطانی هستند و میتوانند به سلامت عمومی کمک کنند.
پژوهشها نشان دادهاند که برخی لواشکهای صنعتی به دلیل شرایط غیربهداشتی تولید، ممکن است حاوی کپکها و میکروبهای مضر باشند. این موضوع اهمیت تولید بهداشتی (Hygienic Production) در شاهون را دوچندان میکند.
مطالعات اقتصادی و کشاورزی تأیید کردهاند که فرآوردههای انگور، بهویژه محصولات نوآورانه مانند لواشک غوره، ظرفیت بالایی برای صادرات دارند و میتوانند بخشی از چرخه اقتصادی کشور را فعال کنند.

لواشک غوره شاهون نهتنها یک اختراع ثبتشده است، بلکه نقطه شروعی برای تحول در صنایع غذایی ایران محسوب میشود. این محصول با ترکیب نوآوری علمی (Scientific Innovation)، سلامت (Health)، اقتصاد (Economy) و فرهنگ بومی (Local Culture) میتواند الگویی برای آینده تنقلات سالم در کشور و جهان باشد.